2026 Hoofdstuk 6 + 7 Theorie verdieping deel 2

Wanneer ontstaat een trombose bij veneuze insufficientie?

Een trombose ontstaat als de stroomsnelheid van het bloed te laag wordt. Het bloed gaat dan vanzelf klonteren. Bij veneuze insufficientie ontstaan deze in de haarvaten van de venen (micro-thrombi).

Een trombose ontstaat als de venenwand beschadigd raakt. Er komen dan stoffen vrij die het bloed laten klonteren. Dit kan bij veneuze insufficientie zowel in de haarvaten alsook in de grotere vaten optreden.

Een trombose ontstaat als er een vernauwing optreedt in de bloedbaan. De rode bloedcellen hopen zich dan voor de vernauwing op en er ontstaat een blokkade. Door compressietherapie worden de venen samengedrukt, zodat gemakkelijk een trombose optreedt.

Breiden varices zich van boven naar beneden uiten waarom is dat?

Een varix ontstaat door een trombose. Die verstopt de afvoer van veneus bloed naar het hart. Als de trombose zich in het oppervlakkige venensysteem bevindt, kan het bloed een andere weg zoeken naar het diepe systeem en ontstaan er geen varices. Als de trombose diep zit, dan kan het bloed via de perforantes alleen naar het oppervlakkige systeem en vormt daar varices. Deze kunnen zich alleen naar beneden uitbreiden omdat de bloedbaan hoger verstopt zit.

Als er plaatselijk een grotere druk ontstaat in een vene, bijvoorbeeld door een verstopping of een kapotte klep, zal de vaatwand van de vene verwijden. Hierdoor functioneren de kleppen in dit gebied slechter of niet meer, zodat er een grotere kolom bloed op komt te staan, waardoor de vaatwand nog verder gaat verwijden en nog meer kleppen onder dat gebied niet meer functioneren. Via de perforantes kan het probleem zich daarnaast van oppervlakkige naar het diepe venensysteem uitbreiden of omgekeerd, waarna de varices zich daar ook naar beneden kunnen uitbreiden.

Varices in het diep gelegen veneuze systeem kunnen zich ook naar boven uitbreiden via de perforantes. Als het bloed in het oppervlakkige venensysteem komt, zal het door de hogere druk stijgen. Doordat de druk plaatselijk in het oppervlakkige systeem blijvend verhoogd is ontstaan hoger dan de oorspronkelijke varices nieuwe varices in het oppervlakkig systeem.

Welke zijn oorzaken van secundaire varices?

Alle andere oorzaken dan aangeboren / erfelijke oorzaken. Bijvoorbeeld door beschadiging van de venenvaatwand of kleppen (chirurgie, ongelukken), verstoppingen in de venen (thrombus, trombose) of als gevolg van bepaalde ziekten, b.v. aderontsteking (tromboflebitis).

Secundaire varices zijn afwijkingen in de venen die veroorzaakt worden door aangeboren / erfelijke oorzaken.

Alle andere oorzaken dan aangeboren / erfelijke oorzaken. Bijvoorbeeld door beschadiging van de venenvaatwand of kleppen (chirurgie, ongelukken) of verstoppingen in de venen (thrombus, trombose). Varices als gevolg van bepaalde ziekten, b.v. aderontsteking (tromboflebitis) vallen echter ook niet onder secundaire varices, maar worden tertiaire varices genoemd.

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Deze ontstaan doorgaans omdat de inmonding (crosse) van de stamvene variceus (spataderig) wordt, waardoor de klep bij de inmonding insufficiënt wordt. De insufficiëntie breidt zich in de loop van de tijd uit tot het gehele onderliggende gebied en vormt medisch gezien een ernstig probleem.

Canyonvarices

Blow-outs

Stamvarices

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Bijzonder grote spataderen, veroorzaakt door kapotte kleppen in de venen.

Canyonvarices

Stamvarices

Reticulaire varices

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Zeer veel voorkomende (ca. 60% van de bevolking) netvormige varices, juist onder de huid gelegen. Deze zijn medisch gezien zelden een probleem.

Blowouts

Besenreiser varices

Reticulaire varices

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Dit is een bepaald soort spatader. Het is een zichtbare blaasvormige verandering op de plaats waar een insufficiënte perforante uitmondt in het oppervlakkige venensysteem.

Veneuze anomalieen

Besenreiser varices

Blowouts

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Intracutaan gelegen microvarices, veelal vanuit één punt of stervormig verlopend. Deze veroorzaken soms jeuk en pijn en bloeden soms gemakkelijk, maar vormen zelden een medische complicatie.

Reticulaire varices

Besenreiser varices

Blowouts

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Deze veneuze afwijkingen zijn niet direct varices maar kunnen hier wel toe leiden. Het zijn door het lichaam verkeerd aangelegde venen met een slechte of afwezige circulatie als gevolg. Ze veroorzaken soms oedeem of pijn in het bovenbeen en leiden niet zelden tot CVI. Ze leiden bijvoorbeeld tot stuwing, te hoge belasting van kleppen in de benen, reflux, enzovoort.

Veneuze anomalieen

Canyonvarices

Stamvarices

Hoe heet dit syndroom?

Veneuze anomalieën zijn vaak onderdeel van een syndroom. Dit syndroom is erfelijk en manifesteert zich aan één van de ledematen, of als mozaïek beeld op de ene helft van het lichaam. Hierbij horen een drietal uiterlijke kenmerken, nl. abnormale hoeveelheid arteriën, venen of lymfebanen, wijnvlek en abnormale groei van het skelet in het aangedane gebied.

Syndroom van Turner

Syndroom van Klippel-Trenaunay

Syndroom van Klippel-Turner

Hoe kunnen varices in het diepe systeem herkend worden?

Varices in het diepe systeem zijn niet zichtbaar. Ze zijn herkenbaar aan de klachten van patiënten. Deze klachten zijn vooral de noodzaak om af en toe stil te blijven staan als er gelopen wordt. Ook voelt het been vaak erg koud aan en is bleek.

Deze varices zijn niet zichtbaar. Aan het eind van de dag is er vaak sprake van dikke enkels en ’s nachts vaak krampen of pijnklachten in de kuiten. Ze zijn herkenbaar aan het feit dat als men de benen hoog legt de pijnklachten vaak toenemen.

Varices in het diepe systeem zijn niet zichtbaar. De klachten variëren van pijnlijke, vermoeide, tintelende of kriebelende benen. Bij sommige patiënten is er sprake van ‘restless legs’. Door een rusteloos en naar, ‘elektrisch’ gevoel kunnen patiënten het been dan niet stil houden. Soms lijkt het alsof een band rond het been zit. Aan het eind van de dag is er vaak sprake van dikke enkels en ’s nachts vaak krampen of pijnklachten in de kuiten.

Zorgen ernstige varices ervoor dat de patiënt ook meer klachten heeft?

Vanzelfsprekend leiden ernstige varices tot meer klachten dan minder ernstige varices. Dit is met name het geval bij varices in het oppervlakkige veneuze systeem omdat hier meer pijnzenuwen aanwezig zijn dan in het diepe veneuze systeem

Vanzelfsprekend leiden ernstige varices tot meer klachten dan minder ernstige varices. Er is immers meer uitval van het systeem en daarom wordt het gebied eromheen ook ernstiger aangetast

Er is géén duidelijk verband tussen het hebben van meer of minder spataderen en de ernst van de klachten. Patiënten hebben soms veel klachten en géén spataderen. Klachten lijken zelfs af te nemen, naarmate de varices langer bestaan.

Hoe ontstaat trombose?

Een te geringe doorbloeding kan tot gevolg hebben dat kleine klontjes in het bloed ontstaan (trombose) die zich kunnen gaan vastzetten in de venen. Bloed klontert nl. uit zichzelf bij een te geringe stroomsnelheid.

Als gevolg het overmatig consumeren van cholesterol en vetten, ontstaat een trombose. Het bloed wordt met andere woorden te dik en er ontstaan klonters.

Trombose is een gevolg van aderverkalking. Het bloed heeft op die plekken de neiging om te gaan klonteren. Een probleem ontstaat als zo’n klonter losschiet en in het veneuze systeem terecht komt.

Waar ontstaat gemakkelijk een trombose en waarom is een oppervlakkig gelegen trombose medisch gezien een stuk minder ernstig dan een diep veneuze trombose (DVT)?

In oppervlakkig gelegen varices ontstaat gemakkelijk een trombose. Het bloed blijft hier langer omdat het niet wordt weg geperst door de spierpompen, zodat het een grotere neiging tot stollen heeft. Een trombose in het diepe veneuze systeem is medisch gezien ernstiger, onder meer omdat als de prop losschiet, deze ernstige schade kan veroorzaken in bijvoorbeeld hart, hersenen of longen (embolie, infarct).

Een trombose ontstaat gemakkelijk in het diepe veneuze systeem, omdat een varices in dit systeem effecten heeft op een groot onderliggend gebied. Er ontstaan m.a.w. veel meer microthrombi die gaan samenklonteren. Een trombose in het diepe veneuze systeem is medisch gezien ernstiger, onder meer omdat als de prop losschiet, deze ernstige schade kan veroorzaken in bijvoorbeeld hart, hersenen of longen (embolie, infarct).

In oppervlakkig gelegen varices ontstaat gemakkelijk een trombose. Het bloed blijft hier langer omdat het niet wordt weg geperst door de spierpompen, zodat het een grotere neiging tot stollen heeft. Een trombose in het oppervlakkige veneuze systeem is medisch gezien ernstiger, omdat een veel groter gebied beschadigd zal raken omdat ook de perforantes verstopt raken. Hieruit ontstaat gemakkelijk een atrofie blanche en een veneus ulcus.

Ontstaat een posttrombotisch syndroom (PTS) altijd binnen enkele maanden na het ontstaan van een diep veneuze trombose (DVT)?

De trombose zelf is tegenwoordig meestal snel en gemakkelijk te genezen. Na een kortere of langere periode (tot ca. 1 jaar ) treedt vaak een chronische complicatie van een DVT op, namelijk het post-trombotisch syndroom (PTS).

De trombose zelf is tegenwoordig meestal snel en gemakkelijk te genezen. Na een kortere of langere periode (tot ca. 5 jaar ) treedt vaak een chronische complicatie van een DVT op, namelijk het post-trombotisch syndroom (PTS).

Als de trombose behandeld is met bloedverdunners en de prop weg is, kan er na een kortere of langere periode (tot ca. 2 jaar ) een chronische complicatie van een DVT optreden, namelijk het post-trombotisch syndroom (PTS).

Wat is een post-trombotisch syndroom?

Het PTS is het fenomeen dat als men een keer een trombose gehad heeft, er gemakkelijk een nieuwe trombose ontstaat, omdat de wand van het bloedvat beschadigd is. Het veelvuldig voorkomen van zo’n recidive noemt men het PTS

Het PTS is het gevolg van een embolie, veroorzaakt door een trombose. Door de embolie ontstaat oedeem, wat zich kan ontwikkelen tot een lymfoedeem.

Het PTS ontstaat door de hogere druk van het bloed in de venen als gevolg van de DVT. Hierdoor beschadigen de kleppen in het diepe veneuze systeem. Het PTS kenmerkt zich een ontwikkeling van minispatadertjes (teleangiëctasieën), pigmentaties en huidveranderingen, tot atrofie blanche (huidatrofie), ulcus cruris (open been) en veneus- en lymfoedeem. Het betreft dezelfde klachten als bij een CVI.

CVI kan behalve door storingen in de macro- en microcirculatie van het bloed ook andere oorzaken hebben. Is onderstaand rijtje met oorzaken van CVI correct?
1) bacteriele infecties
2) ontstekingen (inflammatoir)
3) suikerziekte (diabetes mellitus a.g.v. onvoldoende insulineproductie door de alvleesklier)
4) eczeem
5) beschadigingen van het lichaam (post-traumatisch of post-operatief)
6) als gevolg van bepaalde afwijkingen en aandoeningen van de nier
7) brandwonden
8) lipoedeem

Ja, dit rijtje is correct.

Ja, als daar lymfoedeem aan wordt toegevoegd.

Nee, eczeem en lipoedeem hoort niet in dit rijtje thuis.

Hoe zijn de drukwaarden in de enkel bij gezonde mensen in staande positie?

De arteriele bloeddruk is zo'n 90mmHg en de veneuze bloeddruk zo'n 20mmHg. De druk in het interstitium is ongeveer 30mmHg.

De arteriele bloeddruk is zo'n 60mmHg en de veneuze bloeddruk zo'n 20mmHg. De druk in het interstitium is ongeveer dezelfde als de druk in het veneuze bloedvat.

De arteriele bloeddruk is zo'n 90mmHg en de veneuze bloeddruk zo'n 35mmHg. De druk in het interstitium is ongeveer dezelfde als de druk in het veneuze bloedvat.

Wat is de belangrijkste veroorzaker van CVI vanuit de microcirculatie?

In de microcirculatie is het de permanent verhoogde druk in het veneuze systeem zelf (vooral in de capillairen) die de klachten en complicaties van CVI oproept.

Samenhangend met veneuze problemen ontstaat vaak een oedeem. Dit teveel aan lichaamsvocht zorgt ervoor dat onvoldoende afvalstoffen worden afgevoerd, waardoor weefsel zoals venenwanden in slechte conditie raken of zelfs afsterft en CVI ontstaat.

De reflux van bloed betekent dat dit bloed niet meer goed voorzien is van zuurstof en voeding. Hierdoor ontstaan steeds meer problemen en uiteindelijk CVI.

Is de volgende bewering over het ontstaan van pigmentvlekken in de huid bij een CVI juist?

Door de permanent verhoogde druk in de venen, worden de openingen tussen de cellen in de arteriele vaatwand (endotheel) opgerekt. Hieraan hechten zich witte bloedcellen (leukocyten): het zogenaamde ‘white cell trapping’. De leukocyten worden dan gemakkelijk geactiveerd en richten zich vervolgens tegen het eigen lichaam, waardoor verdere weefselschade ontstaat. Hierdoor wordt ook de afvoer van afvalstoffen belemmert. Als ook erytrocyten (rode bloedcellen) worden afgebroken vormen ze vormen hemosiderine, een ijzerbevattend pigment. Deze 'roest' geeft pigmentvlekken.

Ja, behalve dat hemosiderine geen ijzer bevat maar uit zichzelf al groen-bruin is.

Nee, de pigmentvlekken ontstaan rechtstreeks door de 'white cell trapping'. De witte bloedcellen (leukocyten) bevatten een ijzercomponent en deze cellen geven op den duur de pigmentvlekken.

Ja, de bewering is juist.

Is de volgende bewering over het ontstaan van ulcus cruris venosum juist?

Door de lagere stroomsnelheid van het bloed in de capillairen als gevolg van de hogere veneuze druk ontstaan gemakkelijk micro-thrombi. De hogere druk strekt zich uit tot in de arteriële capillairen, die daardoor verstopt raken en niet meer functioneren. Het weefsel krijgt dan te weinig zuurstof (hypoxie) en sterft af. Ook de afvoer van lymfe met afvalstoffen uit de cellen wordt belemmerd, waardoor er een giftig milieu met een opeenstapeling van eiwitten ontstaat. De kleinste beschadiging leidt in die gevallen al vaak tot zeer slecht of niet genezende wond, een ulcus cruris venosum.

Ja, dit is volledig juist.

Ja, dat is juist behalve dat door de verhoogde uittreding van vocht uit de arteriele capillairen er teveel zuurstof in het interstitium terecht komt. Zuurstof is een vrije radicaal die weefselbeschadiging veroorzaakt. De oorzaak van een veneus ulcus is dus een teveel aan zuurstof.

Nee, een ulcus cruris venosum ontstaat volledig door een giftig milieu als gevolg van de afvoerproblemen door de lymfebanen.

Welke is de correcte volgorde van de 4 fasen die horen bij het genezen van een wond?

Ontsteking, granulatie, maturatie, littekenvorming.

Granulatie, ontsteking, maturatie, littekenvorming

Maturatie, ontsteking, granulatie, littekenvorming.

Wat gebeurt er tijdens de ontstekingsfase van een wond?

In de ontstekingsfase wordt de afweer van het lichaam geactiveerd en nieuwe bloedvaten aangelegd.

In de ontstekingsfase worden dood weefsel en bacteriën opgeruimd.

In de ontstekingsfase wordt de afweer van het lichaam geactiveerd en wordt de ‘matrix’ gevormd die de wond gaat bedekken.

Wat gebeurt er tijdens de granulatiefase van een wond?

In de granulatiefase wordt nieuw bindweefsel gevormd en nieuwe bloedvaten aangelegd vanuit de zogenoemde ‘matrix’ die de wond gaat bedekken en van waaruit het herstel gaat plaatsvinden.

In de granulatiefase worden dood weefsel en bacteriën opgeruimd.

In de granulatiefase trekt de wond zich samen en wordt roze epitheel (huidcellen) gevormd.

Wat gebeurt er tijdens de maturatiefase van een wond?

In de maturatiefase worden dood weefsel en bacteriën (geel beslag) opgeruimd.

In de maturatiefase wordt nieuw bindweefsel gevormd en nieuwe bloedvaten aangelegd vanuit de zogenoemde ‘matrix’ die de wond gaat bedekken en van waaruit het herstel gaat plaatsvinden.

In de maturatiefase trekt de wond zich samen en wordt roze epitheel (huidcellen) gevormd.

Wanneer is er sprake van een goed genezende wond?

Als deze geneest volgens het proces van rode wond naar gele wond met een flinke afgifte van exsudaat ten behoeve van een vochtig wondmilieu.

Als deze gedurende een gebruikelijke herstelperiode niet ontstoken raakt, een rustig uiterlijk heeft, niet pijnlijk of gevoelig bij het aanraken is, niet teveel wondvocht afgeeft en niet bloedt bij een lichte druk.

Als er sprake is van een rode wond met een beetje geel beslag of een gele wond die niet erger wordt en veel exsudaat ten behoeve van een vochtig wondmilieu. Het kan zijn dat deze toestand wel 4 weken hetzelfde blijft.

Wanneer spreekt men van een chronische (complexe) wond?

Een chronische wond is een wond met geel beslag.

Waar bij een acute wond de epidermis na zo’n 4 – 5 weken zich heeft vernieuwd, is dit bij een complexe wond niet het geval.

Een chronische wond heeft altijd veel seroom en witte verweekte wondranden.

Hoe behandelt men een chronische wond?

De behandelaar creëert eigenlijk zo goed mogelijke randvoorwaarden om de wond te laten genezen. Dit behelst dus enerzijds aandacht voor het onderliggend lijden en anderzijds veel aandacht voor factoren die de wondgenezing beïnvloeden.

Een chronische wond verzorgt men zoals elke wond, behalve dat men vaker controleert en de verbanden wisselt.

Een chronische wond wordt gedebrideerd om zodoende een rood wondbed te creëren zodat een goede genezing kan worden bereikt.

Bij wondgenezing staat ‘TIME’ voor:

Tissue, inflammation, moisture, edge

Time, infection, (wound)management, epithelisation

Tape (verband), interest (aandacht), management, edema (oedeem)

Waardoor geneest een complexe wond zoals een ulcus cruris niet of nauwelijks?

Bij een ulcus cruris is een overmaat van wondvocht (oedeem) aanwezig, waardoor de wond veel te nat blijft en de wondranden verweken. Als gevolg hiervan vormt zich geel beslag en in later fase necrose op een wondbed. Deze situatie verbetert pas als het teveel aan wondvocht wordt opgevangen met speciale wondbedekkers.

Bij een ulcus cruris is een onvoldoende aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen en/of een onvoldoende afvoer van afvalstoffen. Dit veroorzaakt cellulaire stoornissen, zoals een overmatig aanwezig fibrinogeen en fibrine. Hierdoor worden zogenoemde ‘groeifactoren’ weggevangen, zodat deze niet meer voor wondreparatie beschikbaar zijn. Als gevolg hiervan vormt zich geel beslag en in later fase necrose op een wondbed die herstel verder bemoeilijken.

Bij een ulcus cruris is sprake van een voortdurende en een uit de handlopende infectie. Het aantal bacteriën wordt zodanig groot dat er een permanente ontstekingsreactie is. Doordat hierdoor geel beslag en in later fase necrose op het wondbed wordt gevormd kan de wond niet genezen.

Hoe behandelt men een niet of nauwelijks genezend ulcus cruris?

Een ulcus cruris wordt in principe hetzelfde behandeld als een gewone wond. Alleen wordt de wond extra schoongemaakt en wordt er met speciale, moderne verbandmiddelen gewerkt.

Een behandeling van een ulcus cruris wordt gericht op herstel van het ‘gezonde’ wondbed door behalve de wond te behandelen ook de onderliggende lijden aan te pakken (aan- / afvoerproblemen van bloed en lymfe met als gevolg onvoldoende aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen en een onvoldoende afvoer van afvalstoffen).

Door compressietherapie wordt de afvoer van bloed- en lymfe in orde gebracht, zodat de wond zichzelf kan genezen (auto-regeneratie). Voor de wond is dan geen aparte aandacht nodig.

Welke wondclassificatie hanteert WCS (Woundcare Consultants Society / Kenniscentrum wondzorg)?

Weefsel, ontsteking, wondvocht, wondrand.

Wondcontaminatie, wondkolonisatie, kritische kolonisatie, wondinfectie

Rode wonden, gele wonden, zwarte wonden (afstervend weefsel).

Hoe kan een infectie van een complexe wond herkend worden?

Naast de gebruikelijke klinische tekenen van infectie (warmte, roodheid, pijn, zwelling, gestoorde functie) wijzen ook vergroting van het wondoppervlak, vuurrode hypergranulaties, slechte geur en toename van wondvocht op een infectie van de complexe wond.

Een infectie van een wond kan herkend worden omdat zich dan geel beslag – al dan niet met zwarte punten (necrose) – gaat vormen. Dit geel beslag gaat samen met pijn, warmte en roodheid van de huid.

Een infectie van de wond wordt veroorzaakt door bacteriën. Deze veroorzaken een zwelling van de wondrand met veel vochtafscheiding, pijn en roodheid van de huid.

Bij normale, acute wonden heeft het wondvocht eigenschappen (groeifactoren) die bevorderlijk zijn voor de genezing. Deze zijn veel minder aanwezig in het wondvocht van complexe wonden, c.q. het wondvocht heeft eigenschappen die de wondgenezing belemmeren. Biochemisch gezien draagt wondvocht van een chronische, complexe wond bovendien een groter risico op ontstekingen in zich. Wat betekent dit?

De eigenschappen van het wondvocht van een complexe wond zijn zodanig, dat de vorming van epitheel op de huidmatrix en dus ook de sluiting van de wond niet of slecht op gang komt.

De eigenschappen van het wondvocht (seroom) van een complexe wond zijn zodanig dat het vochtgebied vanuit de wond steeds groter wordt en er oedeem ontstaat. Het wondvocht breidt zich onder de huid uit waardoor de wond niet kan sluiten en er een grotere kans is op wondroos en andere infecties.

De eigenschappen van het wondvocht van een complexe wond zijn zodanig dat in combinatie met de grotere kans op ontstekingen de cellen gaan afsterven en er necrose ontstaat.

Waarom is speciale aandacht voor de wondrand noodzakelijk?

Speciale aandacht voor de wondrand is noodzakelijk, omdat genezing van de wond door het lichaam zelf vanuit de randen start. Als dit proces hapert, komt de hele reëpithelisering niet op gang. De wondrand dient vitaal genoeg te zijn om dit te bewerkstelligen

Er is speciale aandacht voor de wondrand noodzakelijk, omdat een ontsteking via de wondrand onder de huid kan komen en de binnenkant van de lichaam kan bereiken

De wondrand dient altijd voldoende vochtig te zijn. Het genezingsproces start doordat in het midden van de matrix die de wond op een bepaald moment bedekt naar de wondranden toe huidcellen worden gevormd. Die moeten goed kunnen aansluiten op de wondrand die niet ‘gesloten’ mag zijn (droog en met epitheel bedekt)

Verweking of maceratie van de wondrand is het gevolg van een te nat milieu gedurende een langere periode. Hoe kan dit ontstaan?

Maceratie ontstaat door de aanwezigheid van oedeem. Dit loopt naar het gebied met de lagere druk (wond) en bereikt eerst de wondrand, waardoor maceratie ontstaat.

Dit kan komen door een grote vochtigheid van de wond zelf (het exsudaat) of door zweten.

Maceratie ontstaat enkel door afsluiting van de wond met occlusieve wondbedekkers. Dit gebeurt om een vochtig wondmilieu te bereiken, maar het nadeel is dat er verweking van de wondrand kan optreden.

Hoe worden dit soort varices genoemd?

Deze varices zijn medisch gezien wat minder ernstig dan de stamvarices. Echter, de belangrijke perforantes van de Cockettse groep en de Sherman-perforantes komen niet in een stamvene uit, maar in de vena arcuata cruris posterior. Het variceus worden van dit gebied kan dus tot ernstige medisch complexe varices leiden.

Zijtakvarices

Reticulaire varices

Canyonvarices

Is 'reflux' een ernstig medisch probleem?

Ja, omdat het bloed in een bepaald gebied blijft, komt daar te weinig zuurstof en voedingsstoffen. Hierdoor ontstaan snel trombosen die de venen nog meer afsluiten.

Ja, omdat het bloed in een bepaald gebied blijft, komt daar te weinig zuurstof en voedingsstoffen en worden giftige afbraakproducten niet afgevoerd. Er ontstaat een CVI.

Nee. Weliswaar blijft het bloed in een bepaald gebied hangen en komt daar te weinig zuurstof en voedingsstoffen, maar het lichaam maakt nieuwe bloedbanen aan (angiogenese) om dit op te lossen. en worden giftige afbraakproducten niet afgevoerd.

Wat zijn de belangrijkste oorzaken van CVI in de macrocirculatie?

Reflux van het bloed, vaak als gevolg van kleppeninsufficientie of een verwijding van de venen, een verstopping (trombose - vaak in de diepe kuitvenen). Verder onvoldoende beweging waardoor het bloed te lang niet wordt weg geperst (inactiviteitssyndroom)

Beschadigde venen als gevolg van een trauma en trombosen.

Onstekingen van de venen (flebitis / tromboflebitis), slappe vaatwanden met als gevolg varices, lymfoedeem en lipoedeem

Wat kunnen complicaties bij varices zijn en hoe ernstig zijn deze?

Er kan gemakkelijk een trombose in het oppervlakkige venensysteem ontstaan, waaruit weer gemakkelijk een flebitis (aderontsteking) ontstaat. Dit is vervelend, maar verder medisch gezien niet zeer ernstig.

Met alleen varices is er medisch gezien niet veel aan de hand. Alleen als varices een onderdeel zijn van een CVI, zijn er eventueel ernstige medische complicaties. Denk hierbij aan een DVT of een veneus ulcus.

Varices kunnen leiden tot ernstige bloedingen, die zelfs dodelijk kunnen zijn. Omhoog leggen van het been is een probaat middel. Ook kan gemakkelijk een trombose in het oppervlakkige venensysteem ontstaan, waaruit weer gemakkelijk een flebitis (aderontsteking) ontstaat.

Waardoor genezen veneuze ulcera zo slecht of zelfs helemaal niet?

Het wel of niet goed genezen van een veneus ulcus heeft eigenlijk niet echt te maken met de vraag of de wond door een onderliggend veneus of arterieel lijden komt, door een trauma of wat dan ook. De lokalisatie (enkelgebied / ver van het hart), meestal in combinatie met een stuk verwaarlozing in de beginfase, is de oorzaak dat een genezing zo moeizaam kan verlopen.

Bij een ulcus cruris venosum ontstaat door een onvoldoende afvoer van bloed en lymfe ook altijd een vochtoedeem. Dit vochtoedeem is de reden dat het ulcus zo slecht geneest.

Een ulcus cruris venosum is een chronische wond omdat de voorwaarden om tot een goed genezende wond te komen niet zijn ingevuld. Dit komt omdat bij een veneuze insufficientie het bloed onvoldoende of niet wordt weggevoerd richting het hart. De cellen krijgen te weinig zuurstof en brandstof toegevoerd en giftige afbraakproducten worden onvoldoende afgevoerd.

Klopt de volgende bewering: Belangrijke redenen waarom het geven van druk bij een ulcus het wondgenezingsproces bevordert zijn:

De hoeveelheid oedeem wordt dankzij compressie gereduceerd
Een oedeem is daarnaast een ideale habitat voor bacteriën met infecties als gevolg
Een teveel aan seroom (wondoedeem) of de aanwezigheid van een veneus of lymfoedeem kan de wondranden verweken (maceratie) en vertraagt het aanleggen van de matrix waarlangs de wond gesloten wordt
Bij oedeem komt de vorming van nieuwe bloedvaten (angiogenese) moeilijk of niet op gang wat weer nadelig uitwerkt op de wondgenezing
De zuurstofspanning wordt verhoogd zodat de cellen beter kunnen functioneren

Nee, een verhoging van de zuurstofspanning heeft er niets mee te maken.

Ja, alle redenen zijn correct

Nee, een teveel aan vocht heeft geen invloed op het aanleggen van de matrix waarlangs de wond gesloten wordt omdat deze vanuit het midden van de wond ontstaat.

Welke druk moet er gegeven worden om wondgenezing te bewerkstelligen?

Onder de 40 mmHg zuurstofspanning vindt in de regel een verminderde wondgenezing plaats en onder de 20 mmHg blijft wondgenezing geheel uit.

Onder de 20 mmHg zuurstofspanning vindt in de regel een verminderde wondgenezing plaats en onder de 10 mmHg blijft wondgenezing geheel uit

Onder de 80 mmHg zuurstofspanning vindt in de regel een verminderde wondgenezing plaats en onder de 60 mmHg blijft wondgenezing geheel uit.

Wanneer is een enkel-arm index (EAI / ABPI) bij een ulcus cruris geen betrouwbare indicatie of het onderliggende lijden veneus en/of arterieel is?

De enkel-arm index geeft bij een ulcus cruris bijna altijd een betrouwbare indicatie voor het onderliggend lijden. Echter, bij aanwezigheid van teveel oedeem is deze meting niet geschikt, c.q. kan onbetrouwbaar zijn, omdat de bloeddruk door de druk van het oedeemvocht niet meer betrouwbaar kan worden gemeten.

De enkel-arm index geeft bij een ulcus cruris bijna altijd een betrouwbare indicatie voor het onderliggend lijden. Echter, bij aanwezigheid van arteriosclerose is deze meting niet geschikt, c.q. kan onbetrouwbaar zijn, omdat de vaten dan niet altijd indrukbaar zijn door te stugge vaatwanden

De enkel-arm index geeft bij een ulcus cruris bijna altijd een betrouwbare indicatie voor het onderliggend lijden. Echter, bij aanwezigheid van diabetes mellitus is deze meting niet geschikt, c.q. kan onbetrouwbaar zijn, omdat de vaten dan niet altijd indrukbaar zijn door te stugge vaatwanden.

Kan met klinische middelen (zien, voelen, ruiken) een diagnose zoals bijvoorbeeld een veneus ulcus gesteld worden?

Nee, dit dient altijd door een arts gesteld te worden met bijvoorbeeld een Duplex onderzoek.

Ja, dat kan prima als er ook bijvoorbeeld al varices aanwezig zijn.

Ja, als er geen pulsaties aan de voet voelbaar zijn dan is duidelijk dat het een arterieel probleem betreft.

Is de volgende procedure correct om de Enkel-arm-index te meten?
1: Meet de systolische bloeddruk bij de arteria brachialis van de rechterarm
2: Meet de systolische bloeddruk bij de arteria brachialis van de linkerarm
3: Meet de systolische bloeddruk bij de tibialis posterior van de rechtervoet
4: Meet de systolische bloeddruk bij de tibialis posterior van de rechterenkel
5: Meet de systolische bloeddruk bij de tibialis posterior van de linkervoet
6: Meet de systolische bloeddruk bij de tibialis posterior van de linkerenkel
7: Reken EAI / ABPI uit volgens formule: de laagste systolische druk enkel (B) gedeeld door de hoogste systolische druk arm (A)

Nee, bij punt 7 moet het zijn ‘de laagste systolische druk enkel (B) gedeeld door de laatste systolische druk arm (A)’.

Nee, bij punt 7 moet het zijn ‘de gemiddelde gevonden systolische druk enkel (B) gedeeld door de gemiddelde gevonden systolische druk arm (A)’.

Ja, die procedure is helemaal correct.

Welke zijn de waarden om met duidelijke waarschijnlijkheid de EAI / ABPI te kunnen interpreteren indien geen diabetes mellitus aanwezig is?

> 1,1: geen veneuze of arteriële problematiek; 0,9 – 1,1: arteriële problematiek; 0,5 – 0,8 combinatieproblematiek (zowel veneus alsook arterieel); < 0,5: veneuze problematiek

> 1,1: geen veneuze of arteriële problematiek; 0,9 – 1,1: veneuze problematiek; 0,5 – 0,8 combinatieproblematiek (zowel veneus alsook arterieel); < 0,5: arteriële problematiek

> 1,1: geen veneuze of arteriële problematiek; 0,7 – 1,1: veneuze problematiek; 0,4 – 0,6 combinatieproblematiek (zowel veneus alsook arterieel); < 0,4: arteriële problematiek

Het is bij patiënten met diabetes mellitus van belang alert te zijn op klinische uitingen van perifeer arterieel vaatlijden en eventueel ook bij een hoge enkel / arm index naar de arts terug te verwijzen voor aanvullende diagnostiek. Waarom moet de EAI / ABPI bij diabetes mellitus met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden?

Bij 13 tot 15% van de patiënten met diabetes mellitus kan de enkel / arm index door stuggere vaatwanden hoge waarden (> 1.1) opleveren waardoor de aanwezigheid van mogelijke vaatproblematiek onduidelijk blijft.

Bij 30 tot 50% van de patiënten met diabetes mellitus kan de enkel / arm index door stuggere vaatwanden hoge waarden (> 1.1) opleveren waardoor de aanwezigheid van mogelijke vaatproblematiek onduidelijk blijft.

Bij 3 tot 5% van de patiënten met diabetes mellitus kan de enkel / arm index door stuggere vaatwanden hoge waarden (> 1.1) opleveren waardoor de aanwezigheid van mogelijke vaatproblematiek onduidelijk blijft.

Bepaalde technische diagnostische hulpmiddelen (fotoplethysmografie en lichtreflexreografie) zijn relatief eenvoudig te gebruiken voor het vaststellen van veneuze insufficiëntie. Hoe werken deze?

Lichtreflexreografie kijkt naar de hoeveelheid bloed uit een leeggeknepen vene. Indien dit te groot is dan is er sprake van veneuze insufficientie en reflux. Bij lichtreflexreografie wordt géén uitsluitsel gegeven over de locatie van de reflux, maar wel over de mate van de veneuze insufficientie. Bij fotoplethysmografie wordt een beeld getoond van de locatie van de stuwing. Samen geeft dit een goed beeld van de insufficientie van de klep.

Fotoplethysmografie kijkt naar de hervullingstijd van een leeggeknepen vene. Indien de hervullingstijd blijvend verkort is (het bloed wordt onvoldoende weg getransporteerd) dan is er sprake van veneuze insufficientie en reflux. Bij fotoplethysmografie wordt géén uitsluitsel gegeven over de locatie van de reflux, maar wel over de mate van de veneuze insufficientie. Bij lichtreflexreografie wordt een beeld getoond van de locatie van de stuwing. Samen geeft dit een goed beeld van de insufficientie van de klep.

Lichtreflexreografie kijkt naar de hervullingstijd van een leeggeknepen vene. Indien de hervullingstijd blijvend verkort is (het bloed wordt onvoldoende weg getransporteerd) dan is er sprake van veneuze insufficientie en reflux. Bij lichtreflexreografie wordt géén uitsluitsel gegeven over de locatie van de reflux, maar wel over de mate van de veneuze insufficientie. Bij fotoplethysmografie wordt een beeld getoond van de locatie van de stuwing. Samen geeft dit een goed beeld van de insufficientie van de klep.

Welke technische diagnostische hulpmiddelen horen bij de volgende omschrijving:

hiermee kan het inwendige van een mens op een beeldscherm worden weergegeven. Aanvullend wordt met ultrageluid informatie ingewonnen over een bepaalde snelheid van verplaatsing van het bloed. Dit zegt echter nog niets over de ernst van de veneuze insufficientie. Indien het relevant is om dit meer exact te weten, zal de veneuze drukmeting worden toegepast.

Varicogram

Duplex (B-mode echografie gecombineerd met Doppler-onderzoek).

B-mode echografie

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Pijn gaat over bij het hoogleggen van het been.

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Het ulcus is gelegen aan gebied tussen enkel en kuitspier.

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Een vlekkerige rode huiduitslag, vooral op de tenen (erytheem) en bloeduitstortingen (extravasatie) kunnen eveneens aanwezig zijn; Indien een ulcus cruris aanwezig is, is dit scherp begrensd, diep en vaak pijnlijk.

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Pulsaties van slagaderen in de voet of enkel zijn duidelijk voelbaar.

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

- Koude witte voeten en nagels
- Witheid neemt toe bij omhoog brengen van het been en neemt af bij het afhangen van het been
- Cyanose (blauwverkleuring) en atrofie van de huid
- Huid is vaak dun en glad met weinig beharing

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Soms is huid rood, warmer, drukgevoeliger.

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Spataderen, al dan niet met eczeem, meestal rond de binnenkant van de enkels. Bruine pigmentatie. Droge, grof geschilferde huid, soms met witte plekken (atrofie blanche).

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Ulcus met vaak wat geel beslag op een rode bodem. Vaak is oedeem aanwezig.

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Vaak bleek ulcus, met geel en zwart beslag en soms donkerpaarse vlekken in de rand. Soms is wat oedeem aanwezig.

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Verharde of ontstoken huid rond de enkels. Littekens van genezen ulcera; Indien een ulcus cruris aanwezig is, is dit niet scherp begrensd, niet diep en vaak niet pijnlijk, behalve als ook atrofie blanche aanwezig is.

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

De locatie van het ulcus is vooral gelegen bij weinig doorbloede gebieden zoals de buitenste voetrand, voetrug, achillespeesgebied en scheenbeen.

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Ulcus cruris met weinig wondvocht.

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Vaak zijn pulsaties van slagaderen in de voet en enkel niet voelbaar

Arterieel

Veneus

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Pijn in benen en voeten bij inspanning of bij liggen (wordt erger als been hoog wordt gelegd en gaat over bij het omlaag laten hangen van benen).

Veneus

Arterieel

Hoort de volgende omschrijving het beste bij een arterieel probleem of een veneus probleem?

Ulcus met veel wondvocht.

Veneus

Arterieel